منتقد آسیبرسان، صدای درونی منفی است که به فرد حمله میکند و درباره او قضاوت میکند. هرچه عزت نفس شخص پائینتر باشد این صدا خطرناکتر و بلندتر است. منتقد! فرد را با دیگران مقایسه و سرزنش میکند. شعارش این است که شما باید همیشه بهترین باشید و اگر اینگونه نباشید بیارزش هستید، هر چقدر هم جملههای منتقد اشتباه باشد، فرد همیشه باور میکند.
منتقد از اولین تجارب کودک با والدین متولد میشود. والدین به کودک یاد میدهند کدام رفتار خوب و درست و کدام رفتار بد و نادرست است، آنها رفتار درست را تشویق و رفتار نادرست را تنبیه میکنند. صدای خطرناک منتقد رابطه مستقیم با برخورد والدین در کودکی دارد؛ اگر کودک پیامهای آزار دهنده مبنی بر اینکه «تو، بچه بدی هستی» را دریافت کند، این صدای درونی در هر فرصتی این پیام را به او یادآوری میکند.
برای کنترل انتقادگر درون باید او را بشناسید و بدانید که هر بار آسیب روانی جدی به شما وارد کرده و احساس شایستگی شما را دچار خدشه میکند. برای خلع سلاح این منتقد 3 مرحله باید طی شود:
- آشکار کردن هدف
آگاه شدن از کار منتقد باعث میشود آنچه میگوید را کمتر باور کنید و آسیب کمتری ببینید. (تو در حال انتقاد از من هستی، همان طور که والدینم این کار را میکردند. من، تو را باور میکنم چون آنها را باور کردم.)
- پاسخ متقابل
یعنی یاد بگیریم برنامهریزی منفی که در طفولیت دریافت کردهاید را رد کنید. شما باید در خود احساس ارزشمندی کنید تا به منتقد پاسخ دهید، هرچه عزت نفس شما پائینتر باشد تواناییتان برای پاسخ دادن و مقابله با آن کمتر است.
- بیاثر کردن منتقد
برای این کار باید نیازهای شما به روشهای جدید و سالم برطرف شوند. فهرستی از بایدها و نبایدها و معیارهای شخصی خود را تهیه کنید که توانایی انجام آنخا را دارید. نیاز به مقایسه با دیگران ندارید. یاد بگیرید خودتان را ببینید و دوست داشته باشید. هدفهایتان را بررسی کنید تا متوجه شوید این اهداف برای شما مناسب هستند یا خیر!؟
